والدین معمولاً تمرکز خود را بر پوسیدگی دندانهای شیری معطوف میکنند، اما اغلب از بیماریهای خاموش لثه که سلامت دندانها و استخوان فک کودک را تهدید میکنند، غافل هستند. بیماریهای پریودنتال در اطفال مجموعهای از عفونتها و التهابات مزمن یا حاد هستند که بافتهای نگهدارنده دندان، شامل لثه، لیگامان پریودنتال و استخوان آلوئول را درگیر میکنند. این بیماریها در صورت عدم درمان، میتوانند منجر به از دست دادن زودرس دندانهای شیری و حتی دندانهای دائمی شوند.
دکتر نجمه اخلاقی، متخصص دندانپزشکی کودکان با سدیشن و بیهوشی در اصفهان، با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام، به والدین هشدار میدهند که حتی خفیفترین التهاب لثه را جدی بگیرند.
انواع بیماریهای پریودنتال شایع در اطفال
بر اساس راهنماهای تخصصی، بیماریهای پریودنتال در کودکان طیفی از شدتهای مختلف را شامل میشوند:
الف) ژنژیویت (Gingivitis): شایعترین نوع التهاب پریودنتال
- ویژگی: شایعترین نوع بیماری لثه که شامل قرمزی، تورم و خونریزی سطحی لثهها است.
- تشخیص کلیدی: این مرحله بدون از بین رفتن استخوان نگهدارنده دندان است و کاملاً قابل برگشت است.
- محدوده سنی: تمام سنین (بهویژه با شروع بلوغ به دلیل تغییرات هورمونی).
ب) پریودنتیت مزمن کودکان (Chronic Periodontitis)
- ویژگی: معمولاً خفیف و تدریجی است، اما با گذشت زمان منجر به تحلیل استخوانی جزئی و عقبنشینی لثه میشود.
- تشخیص کلیدی: در این مرحله، باکتریها فضای بین لثه و دندان را عمیقتر کرده و ساختاری به نام پاکت پریودنتال ایجاد میکنند که محل تجمع بیشتر میکروبها است.
- محدوده سنی: اواخر دبستان تا نوجوانی.
ج) پریودنتیت تهاجمی یا جوانان (Aggressive Periodontitis)
- ویژگی: این نوع پریودنتیت با تخریب سریع استخوان و اتصالات پریودنتال مشخص میشود و اغلب در دوران بلوغ دیده میشود.
- عوامل خطر در بیماری پریودنتال تهاجمی: اغلب با سابقه خانوادگی قوی و نقصهای سیستم ایمنی (مانند نقص نوتروفیلین) در ارتباط است.
زیرگروههای پریودنتیت تهاجمی:
- پریودنتیت تهاجمی موضعی (LAgP): تخریب محدود در دندانهای آسیای اول دائمی و ثنایا.
- پریودنتیت تهاجمی عمومی (GAgP): درگیرکننده بیشتر دندانها با سرعت بالای از دست رفتن استخوان.
بیشتر بدانید:شایعترین بیماریهای دهان و دندان در کودکان
علل اصلی و عوامل خطر در بیماری پریودنتال کودکان
علت عمده ابتلا، تجمع پلاک میکروبی بر اثر بهداشت ضعیف دهان است. اما تنها مسواک نزدن نیست که کودک را در معرض خطر قرار میدهد:
- تجمع پلاک و جرم دندان: پلاک باکتریایی که به تارتار (جرم سخت) تبدیل میشود، منبع اصلی عفونت و التهاب است.
- استعداد ژنتیکی: بهویژه در پریودنتیتهای تهاجمی، وراثت نقش مهمی دارد.
- بیماریهای سیستمیک زمینهای: بیماریهایی مانند دیابت کنترلنشده (نوع 1)، سندرم داون، نقص ایمنی و لوکمی میتوانند زمینه را برای بروز پریودنتیت شدید فراهم کنند.
- تغییرات هورمونی: افزایش هورمونها در دوران بلوغ میتواند لثهها را نسبت به پلاک حساستر کند.
- تنفس دهانی: خشکی مزمن لثه و دندانهای قدامی، محیطی عالی برای رشد باکتریها ایجاد میکند.
- نقصانهای تغذیهای: کمبود ویتامینهایی مانند ویتامین C و D.
علائم بالینی: چه زمانی باید به بیماری پریودنتال شک کنیم؟
شناخت زودهنگام علائم در پیشگیری حیاتی است. در حالی که در برخی کودکان بیماری بدون درد است، والدین باید هوشیار باشند و نشانههای زیر را در نظر بگیرند:
- تورم و قرمزی لثهها: لثههای سالم صورتی و محکم هستند؛ قرمزی، تورم و حساسیت غیرعادی، اولین زنگ خطر است.
- خونریزی لثه: خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن یک علامت هشدار جدی است و نباید آن را طبیعی بدانیم.
- بوی بد دهان (هالیتوزیس): بوی بد دائمی که با مسواک زدن از بین نمیرود، میتواند نشانه عفونت باشد.
- تحلیل لثه: عقبنشینی لثهها و نمایان شدن ریشه دندان، نشانه از دست رفتن بافتهای نگهدارنده است.
- لق شدن دندانهای شیری یا دائمی: لق شدن غیرطبیعی دندان، بهویژه در سنین پایین، میتواند نشانه تحلیل استخوان نگهدارنده باشد.
- آبسه پریودنتال: تورم دردناک، حاوی چرک در ناحیه لثه کنار ریشه دندان، که نیاز به درمان فوری دارد.
- تغییر در بایت (نحوه قرارگیری دندانها): این میتواند نشانهای از جابجایی دندانها به دلیل تحلیل استخوان باشد.
درمان و پیشگیری از بیماریهای لثه در کلینیک دکتر نجمه اخلاقی
درمان بیماری پریودنتال در کودکان یک فرآیند تخصصی و چندمرحلهای است که بر اساس شدت و نوع بیماری تعیین میشود.
اقدامات درمانی تخصصی:
- جرمگیری و تسطیح سطح ریشه (Root Planing): حذف کامل پلاک و جرم از سطح دندان و داخل پاکت پریودنتال.
- درمان آنتیبیوتیکی: در موارد پریودنتیت تهاجمی، از آنتیبیوتیکهایی مانند آموکسیسیلین و مترونیدازول استفاده میشود.
- جراحیهای لثه (در موارد پیشرفته): برای کاهش عمق پاکتها یا بازسازی بافتهای از دست رفته.
- اسپلینت پریودنتال (در موارد لق شدن شدید): تثبیت موقت یا دائمی دندانهای لق شده به دندانهای مجاور.
اهمیت دندانپزشکی با سدیشن و بیهوشی
کودکانی که دچار پریودنتیتهای شدید یا بیماریهای زمینهای هستند، اغلب نیاز به درمانهای طولانیتر و پیچیدهتر دارند. در کلینیکهایی مانند مطب دکتر نجمه اخلاقی، ارائه خدمات دندانپزشکی تحت سدیشن و بیهوشی عمومی برای این دسته از کودکان، امکان انجام درمانهای جامع و با کیفیت را در محیطی امن و بدون ترس فراهم میکند.
راهکارهای پیشگیری و درمان خانگی بیماری پریودنتال (کمکدرمانی)
⚠️ توجه
درمانهای خانگی هرگز جایگزین مراجعه به متخصص نیستند، بلکه بهعنوان کمکدرمان برای کنترل موقت علائم خفیف ژنژیویت بهکار میروند.
- رعایت بهداشت دهان و دندان: مهمترین اقدام، آموزش و نظارت والدین بر مسواک زدن صحیح و نخ دندان کشیدن روزانه است.
- دهانشویه آب نمک گرم: غرغره کردن آب نمک ولرم (ضدعفونیکننده طبیعی) میتواند به کاهش موقت التهاب و تسکین درد لثه کمک کند.
- رژیم غذایی سالم: کاهش مصرف قند و نشاسته، و افزایش مصرف ویتامینهای C و D.
- معاینات دورهای: مراجعات منظم (حداقل هر شش ماه) به دندانپزشک متخصص کودکان برای تشخیص زودهنگام و انجام اقدامات پیشگیرانه مانند فلورایدتراپی.
جمعبندی
بیماری پریودنتال در کودکان، از ژنژیویت ساده تا پریودنتیت تهاجمی، میتواند آیندهی سلامت دهان و دندان کودک شما را به خطر اندازد. با توجه به اینکه این بیماری در سنین پایین میتواند پیشروی سریعی داشته باشد، هوشیاری والدین در مشاهده علائمی مانند خونریزی یا تورم لثه و مراجعه به موقع به یک متخصص دندانپزشکی کودکان مجرب امری ضروری است. در نهایت، با کمک تکنیکهایی مانند سدیشن و بیهوشی، درمانهای مورد نیاز برای فرزند شما با کمترین استرس و درد به انجام خواهد رسید.
برای حفظ لبخند زیبای فرزندتان و جلوگیری از عوارضی همچون از دست رفتن استخوان فک، هر شش ماه یکبار برای معاینه تخصصی به مطب دکتر نجمه اخلاقی مراجعه نمایید.
