مشاهده خون در دهان کودک پس از انجام جراحیهای دندانپزشکی، میتواند برای هر پدر و مادری نگرانکننده و استرسزا باشد. کشیدن دندان شیری، گرچه یک پروسه رایج و معمول در دندانپزشکی اطفال است، اما به هر حال یک مداخله جراحی ظریف محسوب میشود و بروز مقداری خونریزی و ترشح خونابه بعد از آن کاملاً طبیعی است.
اگر فرزند شما به تازگی در کلینیک دندانپزشکی درمان شده و اکنون با چالش کنترل خون و لخته مواجه هستید، آرامش خود را حفظ کنید. در این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع و اورژانسی، به بررسی علت بند نیامدن خون بعد از کشیدن دندان شیری، راههای فوری درمان خانگی و نکات مراقبتی میپردازیم. دکتر نجمه اخلاقی،به عنوان مدیر بهترین کلینیک دندانپزشکی اطفال در اصفهان، اصول کلیدی زیر را برای مدیریت این وضعیت در خانه توصیه میکنند.
بعد از کشیدن دندان شیری چقدر خونریزی طبیعی است؟
یکی از مهمترین فاکتورها در کاهش استرس والدین، متمایز کردن «خونابه» از «خونریزی حاد و فعال» است.
دکتر نجمه اخلاقی، بهترین دندانپزشک کودکان در اصفهان
پس از خارج شدن دندان، ترشح خونابه (ترکیب حجم زیادی از بزاق با مقدار بسیار کمی خون) تا ۲۴ ساعت اول کاملاً طبیعی است. مخلوط شدن بزاق با خون باعث میشود والدین تصور کنند دهان کودک پر از خون شده است، در حالی که در اکثر مواقع این فقط بزاق رنگین است.
به طور استاندارد، خونریزی بعد از کشیدن دندان شیری باید ظرف مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از قرار دادن گاز استریل اولیه و اعمال فشار مداوم، به طور کامل بند بیاید و لخته خون محافظ (Clot) در حفره دندان تشکیل شود.
بیشتر بدانید: کشیدن دندان شیری در اصفهان و مراقبت های پس از آن
علت بند نیامدن خون بعد از کشیدن دندان شیری چیست؟
اگر پس از گذشت چند ساعت همچنان شاهد خروج خون تازه و قرمز رنگ از لثه کودک هستید، این موضوع معمولاً ناشی از یک عامل محرک یا اشتباه رفتاری است. مهمترین دلایل بند نیامدن خون عبارتند از:
تف کردن مداوم بزاق: کودکان به دلیل مزه خون یا حس ناخوشایند لخته، مدام آب دهان خود را تف میکنند. عمل تف کردن با ایجاد فشار منفی در دهان، لخته خون تازه تشکیلشده را کنده و خونریزی را دوباره فعال میکند.
مکیدن محل زخم یا استفاده از نی: نوشیدن مایعات با استفاده از نی، مکش شدیدی در دهان ایجاد میکند که دشمن اصلی لخته خون محافظ است و منجر به باز شدن مجدد عروق لثه میشود.
دستکاری با زبان یا انگشت: کنجکاوی کودکان باعث میشود مدام زبان یا انگشت خود را به محل خالی دندان بزنند که این کار سد دفاعی لخته را از بین میبرد.
فعالیت بدنی شدید: دویدن، بالا و پایین پریدن یا بازیهای پرتحرک در روز اول، ضربان قلب و فشار خون کودک را بالا برده و مانع از بند آمدن خون لثه میشود.
مصرف خوراکیهای داغ یا سفت: گرما باعث گشاد شدن رگهای خونی (Vasodilation) میشود و غذاهای سفت نیز با ایجاد اصطکاک، زخم را دوباره باز میکنند.
برای قطع شدن خون دندان لثه کودک چه کنیم؟ (راهکارهای فوری)
اگر با چالش بند نیامدن خون مواجه شدهاید، اقدامات زیر را به ترتیب و با حفظ آرامش در خانه انجام دهید:
۱. اعمال فشار مستقیم با گاز استریل مرطوب
یک قطعه گاز استریل تمیز را کمی با آب سرد مرطوب کنید (گاز خشک به لخته میچسبد و موقع برداشتن، آن را میکند). آن را تا کنید و دقیقاً روی محل دندان کشیده شده قرار دهید. از کودک بخواهید دندانهایش را روی هم بگذارد و گاز را به مدت ۴۵ دقیقه به طور مداوم و محکم فشار دهد. در این مدت کودک باید بزاق خود را کاملاً قورت دهد و به هیچ وجه تف نکند.
۲. تکنیک طلایی استفاده از چای کیسهای (نیلوفر نجات!)
اگر گاز استریل خونریزی را بند نیاورد، یک عدد چای کیسهای (تیبگ) ساده را چند ثانیه در آب سرد بگذارید تا مرطوب شود، سپس آن را مستقیماً روی محل لثه خونی قرار دهید و از کودک بخواهید آن را محکم گاز بگیرد. چای سیاه حاوی مادهای به نام اسید تانیک (Tannic Acid) است. این ماده یک قابض طبیعی فوقالعاده قوی است که رگهای خونی لثه را منقبض کرده و خونریزی را در چند دقیقه متوقف میکند.
۳. استفاده از کمپرس سرد و یخ
یک تکه یخ را درون یک پارچه تمیز بپیچید و آن را از روی صورت (روی گونه در سمت دندان کشیده شده) به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نگه دارید. سرما به انقباض عروق فک و کاهش جریان خون در آن ناحیه کمک شیک و موثری میکند.
۴. بالا نگه داشتن سر کودک
هنگام استراحت یا خواب، زیر سر کودک دو عدد بالش بگذارید تا سر او بالاتر از سطح بدن قرار بگیرد. این کار فشار خون را در ناحیه سر و گردن کاهش داده و به قطع شدن خون کمک میکند.
بعد از کشیدن دندان شیری چه بخوریم که خونریزی شروع نشود؟
تغذیه صحیح در ۲۴ ساعت اول نقش مستقیمی در حفظ لخته خون دارد. برای اینکه بدانید بعد از کشیدن دندان شیری چه بخوریم، لیست زیر را رعایت کنید:
بستنی ساده و خنک: بهترین گزینه برای ساعات اول است. سرما لثه را بیحس کرده و رگها را میبندد (بدون مغزافزار یا تیکههای شکلات).
غذاهای نرم و سرد: فرنی خنک شده، ماست، پوره سیبزمینی ولرم مایل به سرد، سوپ کاملاً سرد شده و ژله گزینههای عالی هستند.
ممنوعیتهای شدید غذایی: تا ۴۸ ساعت از دادن غذاهای داغ (آش، چای، سوپ داغ)، غذاهای تند و ادویهدار، و خوراکیهای سفت و ترد (چیپس، پفک، نان خشک) به کودک خودداری کنید.
چه زمانی خونریزی دندان اطفال خطرناک است؟
اگرچه ترشح خونابه طبیعی است، اما در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، شرایط دیگر با راهکار خانگی قابل کنترل نیست و باید فوراً با مطب دکتر نجمه اخلاقی تماس بگیرید یا به اورژانس دندانپزشکی کودکان در اصفهان مراجعه کنید:
- خونریزی جهنده، شدید و قرمز تیره که بعد از دو بار استفاده از تکنیک چای کیسهای و فشار مداوم، هیچ تغییری نکرده باشد.
- ضعف مفرط، بیحالی، رنگپریدگی شدید یا سرگیجه در کودک.
- بلعیدن حجم زیادی از خون که منجر به حالت تهوع شدید و استفراغ خونی در کودک شود.
- بروز تب شدید و ورم غیرعادی فک و صورت در ساعات پس از درمان.
سوالات متداول
آیا خونریزی بعد از کشیدن دندان شیری اسیاب بیشتر از دندانهای جلو است؟
بله، دندانهای آسیاب شیری ریشههای پهنتر و متعددتری دارند و حفره (ساکت) به جا مانده از آنها بزرگتر است؛ بنابراین ممکن است ترشح خونابه در آنها کمی بیشتر از دندانهای قدامی (جلو) باشد که کاملاً طبیعی است و با همان روش گاز استریل کنترل میشود.
اگر کودک لخته خون روی لثه را با زبانش بکند، چه عوارضی دارد؟
کندهشدن لخته خون باعث شروع مجدد خونریزی فعال میشود. همچنین این کار ممکن است منجر به عارضه دردناکی به نام «ساکت خشک» یا در معرض هوا قرار گرفتن استخوان فک شود که روند بهبودی را به شدت عقب میاندازد.
آیا میتوان برای کاهش درد و خونریزی به کودک آسپرین داد؟
خیر، به هیچ وجه نباید به کودکان آسپرین بدهید. آسپرین یک رقیقکننده خون است و خونریزی لثه را شدیدتر میکند. علاوه بر این، ریسک ابتلا به سندرم خطرناک ری (Reye’s syndrome) را در کودکان دارد. برای مدیریت درد فقط از شربت استامینوفن یا ایبوپروفن اطفال استفاده کنید.
