پاستیل، این خوراکی جذاب و رنگارنگ که تقریباً هیچ کودکی نمیتواند در برابر آن مقاومت کند! بهعنوان والدین، شاید شما هم بارها از شنیدن این جمله خوشحالکننده که “پاستیل حاوی ژلاتین و برای استخوانها مفید است” کمی خیالتان راحت شده باشد. اما حقیقت علمی و دندانپزشکی در مورد تأثیر پاستیل بر سلامت دهان و دندان فرزند دلبند شما چیست؟
دکتر نجمه اخلاقی، متخصص دندانپزشکی کودکان در اصفهان و عضو هیئت علمی دانشگاه، با سالها تجربه در درمان و پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان، در این مقاله به طور شفاف به این سؤال پاسخ میدهد تا شما بتوانید با آگاهی کامل برای تغذیه و سلامت دندان کودک خود تصمیم بگیرید.
پاستیل؛ ترکیبی شیرین که دندانها را به چالش میکشد
برای پاسخ به این سؤال که آیا پاستیل مضر است، باید به دو عامل اصلی در ترکیبات و ساختار آن توجه کنیم: قند بالا و خاصیت چسبندگی (ژلاتین).
۱. قند بالا: سوخت اصلی باکتریهای پوسیدگیزا
مانند هر شیرینی دیگری، بخش عمدهای از پاستیل از شکر تشکیل شده است. باکتریهای موجود در دهان کودک، شکر را مصرف میکنند و اسیدی تولید میکنند که این اسید، عامل اصلی حل شدن مینای دندان و ایجاد پوسیدگی دندان (Dental Caries) است.
۲. خاصیت چسبندگی: تلهای برای شکر!
مهمترین بخش پاستیل که آن را از شکلات یا کیک متمایز میکند، ژلاتین و بافت کشسان و چسبنده آن است. ژلاتین، هرچند دارای مقداری پروتئین است، اما این پروتئین از نظر تغذیهای کامل نبوده و در مقایسه با پروتئینهای گوشت یا شیر ناچیز است و تأثیر معجزهآسایی بر استخوان کودک ندارد.
مشکل اصلی اینجاست که پاستیل بهراحتی به شیارها، حفرهها و بین دندانهای کودک میچسبد و مدت زمان زیادی در تماس با سطح دندان باقی میماند. هرچقدر غذا مدت طولانیتری به دندان بچسبد، باکتریها زمان بیشتری برای تولید اسید و تخریب مینای دندان دارند. این خاصیت چسبندگی، تمیز کردن آن را حتی با مسواک زدن سریع پس از مصرف، دشوار میکند.
نتیجهگیری دندانپزشکی: بله، پاستیل برای دندان مضر است!
پاسخ صریح دندانپزشکی کودکان به این پرسش، مثبت است. پاستیل به دلیل ترکیب قند زیاد، اسیدیته احتمالی (برخی انواع پاستیل ترش مزه هستند) و خاصیت چسبندگی بالا، در دسته مضرترین تنقلات برای سلامت دندان کودکان قرار میگیرد.
توصیههای طلایی دکتر اخلاقی برای مصرف کنترلشده
ممنوعیت کامل بسیاری از خوراکیهای مورد علاقه کودک، میتواند باعث لجبازی و ایجاد یک رابطه منفی با غذا شود. بهعنوان یک متخصص دندانپزشکی کودکان، توصیه میکنم بهجای حذف کامل، مصرف این خوراکی را مدیریت کنید:
- پایاندهنده غذا باشد، نه میانوعده: اگر قرار است کودکتان پاستیل بخورد، اجازه دهید بلافاصله بعد از وعده غذایی اصلی (ناهار یا شام) مصرف شود. در این زمان، تولید بزاق در دهان بالاست و این بزاق به شستشوی سریعتر قند و اسید از روی دندانها کمک میکند.
- بلافاصله مسواک بزنید: پس از خوردن پاستیل، در صورت امکان دندانهای کودک فوری مسواک زده شوند یا حداقل یک لیوان آب نوشیده شود و دهان کودک را با آب کاملاً شستشو دهید تا ذرات چسبیده از بین دندانها خارج شوند.
- مدت زمان تماس را کم کنید: پاستیل باید جویده شود و بلافاصله بلعیده شود، نه اینکه برای مدت طولانی در دهان نگه داشته شود یا مکیده شود.
- شکلهای ترش ممنوع: از خرید پاستیلهای ترش یا پر از شکرهای بلوری اجتناب کنید، چرا که این نوع پاستیلها علاوه بر قند، دارای اسید بالایی هستند که بهصورت مستقیم به مینای دندان آسیب میرسانند.
نقش ویزیتهای دورهای دندانپزشکی برای کودک
دندانهای شیری و دائمی کودکان در حال رشد، به مراقبت ویژهای نیاز دارند. مصرف گاهبهگاه پاستیل یا سایر شیرینیها، با وجود رعایت بهداشت، میتواند ریسک پوسیدگی را افزایش دهد.
مراجعه دورهای (هر ۶ ماه یکبار) به دندانپزشک متخصص کودکان در اصفهان، فرصتی طلایی است تا:
- فلورایدتراپی انجام شود: فلورایدتراپی باعث تقویت مینای دندان و افزایش مقاومت آن در برابر حملات اسیدی ناشی از قند و پاستیل میشود.
- فیشورسیلانت اجرا شود: شیارهای عمیق دندانهای آسیاب کودک مستعد تجمع پاستیل و ذرات غذا هستند. فیشورسیلانت (شیارپوش) این شیارها را پر کرده و از گیر افتادن ذرات جلوگیری میکند.
- پوسیدگیها بهموقع تشخیص داده شوند: اگر در اثر مصرف تنقلات، پوسیدگی کوچکی ایجاد شده باشد، در مراحل اولیه و قبل از رسیدن به عصب دندان، ترمیم و درمان میشود.
دکتر نجمه اخلاقی (متخصص دندانپزشکی کودکان اصفهان) تأکید میکنند:
سلامت دهان کودک، یک تعهد مادامالعمر است. با کنترل مصرف تنقلات چسبنده مانند پاستیل و رعایت چکاپهای دورهای، میتوانیم لبخندی سالم و زیبا برای فرزندانمان به ارمغان بیاوریم.
اگر ساکن اصفهان هستید و در مورد تغذیه فرزندتان یا وضعیت دندانهای او نیاز به مشاوره تخصصی دارید، میتوانید برای معاینه و انجام اقدامات پیشگیرانه با مطب دکتر نجمه اخلاقی تماس بگیرید.
