کمبود آهن یکی از شایعترین مشکلات تغذیهای در کودکان است که میتواند منجر به عوارضی مانند اختلالات رشد، کاهش عملکرد شناختی و کمخونی شود. برای پیشگیری از این عوارض، معمولاً به کودکان زیر دو سال قطره آهن تجویز میشود.
بااینحال، یکی از نگرانیهای اصلی والدین، تغییر رنگ دندانهای شیری به دلیل مصرف مکملهای آهن است. این تغییر رنگ که معمولاً بهصورت لکههای سیاه یا قهوهای ظاهر میشود، ممکن است با پوسیدگی دندان اشتباه گرفته شود و باعث نگرانی خانوادهها گردد. خوشبختانه، با پیشرفتهای اخیر در فرمولاسیون مکملهای آهن، قطرههای آهن لیپوزومال بهعنوان راهحلی مؤثر برای کاهش یا حذف این عوارض معرفی شدهاند.
دکتر نجمه اخلاقی، متخصص اطفال در اصفهان، در این مقاله با عنوان قطره آهن لیپوزومال، نه به تغییر رنگ دندان های شیری، به بررسی این موضوع و مزایای استفاده از قطرههای آهن لیپوزومال پرداخته و به والدین اطمینان میدهد که این نوع مکمل میتواند به بهبود سلامت کودکان کمک کند.
علت تغییر رنگ دندانها با مصرف قطره آهن معمولی
مکملهای آهن سنتی، مانند فرمهای سولفات آهن، فومارات آهن و گلوکونات آهن، به دلیل تماس مستقیم با سطح دندانها میتوانند باعث ایجاد لکههای تیره شوند. این تغییر رنگ ناشی از واکنش یونهای آهن با ترکیبات موجود در بزاق و تشکیل ترکیبات نامحلول مانند سولفید آهن است که به مینای دندان میچسبند.
- مطالعات نشان دادهاند که قطرههای آهن حاوی سولفات آهن بیشترین تأثیر را بر تغییر رنگ دندانها دارند و پس از آن، فومارات آهن و گلوکونات آهن قرار میگیرند.
- در کودکانی که بهداشت دهان و دندان ضعیفی دارند یا از شیرینیهای همراه با قطره آهن استفاده میکنند، این تغییر رنگ تشدید میشود.
قطره آهن لیپوزومال: راهحلی برای جلوگیری از تغییر رنگ دندانها
لیپوزومها ساختارهای میکروسکوپی حاوی یکلایه دوگانه فسفولیپیدی هستند که میتوانند مواد دارویی را درون خود محصور کنند. در فرمولاسیون قطره آهن لیپوزومال، یونهای آهن درون این ساختارها قرار میگیرند و تا رسیدن به روده کوچک، جایی که جذب میشوند، آزاد نمیشوند. این ویژگی دو مزیت اصلی دارد:
کاهش تماس آهن با دندانها:
کاهش تماس آهن با دندانها یکی از مزایای مهم قطرههای آهن لیپوزومال است. ازآنجاکه آهن در دهان آزاد نمیشود، احتمال ایجاد لکه روی دندانها به حداقل میرسد. همچنین، مطالعات نشان دادهاند که این نوع قطرهها در مقایسه با فرمهای معمولی آهن، تغییر رنگ بسیار کمتری ایجاد میکنند.
جذب بهتر و عوارض گوارشی کمتر:
علاوه بر این، جذب بهتر و عوارض گوارشی کمتر از دیگر ویژگیهای آهن لیپوزومال است. این نوع آهن در روده جذب میشود و به همین دلیل عوارضی مانند درد معده، یبوست و تهوع را کاهش میدهد. جالب است که این فرم از آهن حتی در صورت مصرف با غذا نیز جذب مناسبی دارد، که این موضوع بهراحتی مصرف آن کمک میکند.
مقایسه قطرههای آهن لیپوزومال با انواع سنتی
| ویژگی | قطره آهن معمولی | قطره آهن لیپوزومال |
| تغییر رنگ دندان | زیاد (بهخصوص سولفات آهن) | بسیار کم یا بدون تغییر رنگ |
| جذب آهن | ممکن است تحتتأثیر غذا باشد | جذب بهینه حتی با غذا |
| عوارض گوارشی | شایع (درد معده، یبوست) | بسیار کم |
| طعم و پذیرش کودک | طعم فلزی نامطلوب | طعم بهتر و قابلتحملتر |
مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ انجام شد، نشان داد که قطرههای آهن لیپوزومال مانند Tasiron و FerroFort در مقایسه با نمونههای معمولی، تغییر رنگ بسیار کمتری در مواد ترمیمی دندانی ایجاد میکنند.
نحوه مصرف و توصیههای کاربردی
- پس از مصرف قطره آهن، دندانهای کودک را با آب بشویید یا از یک دستمال مرطوب برای پاککردن بقایای آهن از روی دندانها استفاده کنید.
- استفاده از نی برای مصرف قطره آهن میتواند تماس آن با دندانها را کاهش دهد.
- مصرف همراه با ویتامین C (مانند آبپرتقال) جذب آهن را افزایش میدهد، اما از مصرف همزمان با شیر خودداری کنید، زیرا کلسیم جذب آهن را مهار میکند.
سلب مسئولیت: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان جایگزین مشاوره پزشکی تخصصی تلقی شود. هر گونه تصمیمگیری در مورد درمان یا مراقبتهای بهداشتی باید با مشورت پزشک معالج صورت گیرد. دکتر نجمه اخلاقی و سایت ایشان هیچ مسئولیتی در قبال استفاده از اطلاعات این مقاله نخواهند داشت.
