آیا تا به حال از خود پرسیدهاید “چرا سقف دهانم میخاره؟” این حس کلافهکننده که گاهی با خارش سقف دهان و گلو یا حتی گوشها همراه میشود، میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. از یک حساسیت فصلی ساده گرفته تا نشانهای از سرماخوردگی یا عفونتها.
در این مقاله جامع از سایت دکتر نجمه اخلاقی، بهترین دکتر دندانپزشک کودک اصفهان، به بررسی دقیق علت خارش سقف دهان، ارتباط آن با بیماریهایی مانند کرونا و سرماخوردگی، و مهمتر از همه، درمان سریع خارش سقف دهان با روشهای خانگی و طب سنتی میپردازیم.
خارش سقف دهان نشانه چیست؟ (بررسی علل اصلی)
احساس خارش در کام (سقف دهان) معمولاً به دلیل تحریک پایانههای عصبی در این ناحیه رخ میدهد. اگر به دنبال پاسخ این سوال هستید که خارش سقف دهان برای چیست، موارد زیر شایعترین دلایل هستند:
۱. آلرژی و حساسیت فصلی (شایعترین علت)
اگر همزمان دچار خارش سقف دهان و بینی یا عطسه هستید، آلرژی متهم ردیف اول است. رینیت آلرژیک (تب یونجه) زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به مواردی مثل گرده گل، گرد و غبار یا موی حیوانات واکنش نشان میدهد. (بیشتر بدانید: سندرم آلرژی دهانی(علت+ روش های درمان))
- علائم همراه: آبریزش بینی، اشکریزش، خارش سقف دهان و عطسه.
۲. سندرم آلرژی دهانی (OAS)
گاهی اوقات خوردن میوههایی مثل خربزه، سیب، هلو یا سبزیجات خام باعث خارش زبان و سقف دهان میشود. این وضعیت به دلیل شباهت پروتئینهای این میوهها با گردههای گیاهی است که بدن را به اشتباه میاندازد.
۳. سرماخوردگی و عفونتهای ویروسی
بسیاری از بیماران میپرسند که علت درد سقف دهان در سرماخوردگی یا خارش آن چیست؟ ویروسهای سرماخوردگی به بافتهای مخاطی حمله میکنند و باعث التهاب و خشکی میشوند.
- خارش سقف دهان در سرماخوردگی: معمولاً قبل از شروع گلودرد اصلی حس میشود و با آبریزش پشت حلق همراه است.
۴. آیا خارش سقف دهان نشانه کرونا است؟
بله، میتواند باشد. در سویههای جدیدتر کرونا (مانند اومیکرون)، علائم بیشتر بر دستگاه تنفسی فوقانی متمرکز هستند. خارش و سوزش گلو که به سقف دهان میزند، میتواند یکی از نشانههای اولیه باشد. اگر خارش سقف دهان و گلو را همراه با تب خفیف یا بدندرد دارید، احتمال کرونا وجود دارد.
۵. ارتباط خارش سقف دهان و گوش
عصبدهی ناحیه کام و گوش داخلی به هم مرتبط هستند. همچنین لوله استاش که گوش را به حلق وصل میکند، در صورت آلرژی یا عفونت ملتهب میشود. به همین دلیل، خارش سقف دهان و گوش اغلب همزمان حس میشود و فرد سعی میکند با ایجاد صدای عجیب در گلو (خِرخِر کردن) آن را تسکین دهد.
۶. خشکی دهان (زروستومیا)
کمبود بزاق باعث میشود بافتهای دهان خشک و تحریکپذیر شوند و احساس خاریدن سقف دهان ایجاد شود.
۷. عفونتهای قارچی (برفک)
اگر لکههای سفید روی زبان یا کام میبینید، ممکن است دچار برفک شده باشید که علاوه بر خارش، باعث سوزش نیز میشود.(بیشتر بدانید: برفک دهان کودکان: علت +روش های درمان )
درمان سریع خارش سقف دهان
برای درمان خارش سقف دهان، ابتدا باید علت را هدف قرار داد. در اینجا روشهای موثر را دستهبندی کردهایم:
۱. قرص خارش سقف دهان (درمان دارویی)
اگر علت آلرژی باشد، استفاده از آنتیهیستامینهای بدون نسخه بسیار موثر است. (لطفاً قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید):
- سیتریزین (Cetirizine): برای کاهش حساسیتهای فصلی.
- لوراتادین (Loratadine): دارویی با خوابآوری کمتر.
- دیفنهیدرامین: به صورت شربت که قرقره کردن آن میتواند اثر بیحسکننده موضعی داشته باشد.
۲. درمان خانگی خارش کام دهان
اگر به دارو دسترسی ندارید، این روشها را امتحان کنید:
- قرقره آب نمک: نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید و دهان را شستشو دهید. این کار التهاب را به سرعت کم میکند.
- مکیدن یخ: یک تکه یخ کوچک یا بستنی یخی میتواند خارش کام را به طور موقت بیحس کند.
- آلوئهورا: ژل خوراکی آلوئهورا التهاب بافت سقف دهان را تسکین میدهد.
- نوشیدن آب سرد: جرعهجرعه آب سرد بنوشید تا خشکی برطرف شود.
۳. درمان خارش سقف دهان در طب سنتی
طب سنتی ایران راهکارهای ویژهای برای رفع خارش ناشی از غلبه گرمی و خشکی یا حساسیت دارد:
- دمنوش عناب و بنفشه: این ترکیب ضد التهاب و ضد حساسیت قوی است.
- خاکشیر: مصرف شربت خاکشیر به پاکسازی کبد و کاهش حساسیتهای کلی بدن کمک میکند.
- روغن بنفشه: چکاندن یک قطره روغن بنفشه پایه کنجد در بینی یا چرب کردن سقف دهان با آن (با مشورت متخصص طب سنتی) میتواند معجزه کند.
- سرکه سیب: قرقره کردن محلول رقیق سرکه سیب و آب (اگر زخم باز ندارید) میتواند قارچها و باکتریها را از بین ببرد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه اکثر موارد خارش سقف دهان بیخطر هستند، اما در موارد زیر باید فوراً اقدام کنید:
- آنافیلاکسی: اگر خارش ناگهانی و شدید است و با تنگی نفس، تورم لبها و کهیر همراه است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- عدم بهبود پس از ۱۰ روز.
- وجود لکههای سفید یا قرمز غیرعادی و دردناک.
- تب بالا و مشکل در بلع.
