تاثیرات پستانک بر دندان کودکان
فک و دندان های کودک با مکیدن شیر مادر تقویت شده و رشد مناسبی در آینده خواهد داشت.تجربه نشان داده است کودکانی که در ۲ سال نخست زندگی از سینه مادر شیر می خورند، دارای فک قوی تر و دندان های سالم تری نسبت به دیگر کودکان هستند. این کودکان در بزرگسالی دارای فک، صورت و چهره متقارن تری خواهند بود. در این مطلب همراه با دندانپزشک کودکان اصفهان به طور دقیقتر به بررسی تاثیرات پستانک بر کودکان خواهیم پرداخت.
هرگز فکر نکنید که مکیدن پستانک و شیشه شیر می تواند جای مکیدن سینه مادر را برای نوزادان پر کند. شکل سینه مادر با شکل پستانک و سر شیشه شیر تفاوت دارد و به همین دلیل مکیدن سینه مادر باعث تغییر شکل فک کودکان نمی شود، اما پستانک خوردن به مدت طولانی شکل فک را تغییر می دهد و باعث جلوزدگی آن می شود و به همین علت بسیاری از دندانپزشکان هشدار می دهند که عوارض مکیدن پستانک و انگشت شست در کودکان تقریبا مشابه است. ضمن این که فاصله افتادن بین دندان های فک بالا و پایین و عمیق شدن کام کودک از دیگر عوارض استفاده طولانی مدت از پستانک است.
اگر به محض اینکه کودک گریه کرد پستانک ویا شیشه شیر را در دهانش بگذارید بدانید که با این کار به کودکتان خیانت کرده اید. مکیدن انگشت، پستانک و سرشیشه به علت اثرگذاشتن روی ساختمان فک و دندان ها و جلو آمدن زبان می تواند باعث اشتباه تلفظ کردن کلمات توسط کودک و حتی در بعضی موارد ایجاد اختلال در بلع شود.
اختلال در گفتار
به طور طبیعی کودک باید تا چهار سالگی بتواند تلفظ کلمات را به طور صحیح ادا کند که البته برای تلفظ صحیح حرف «ر» و «ژ» شاید به زمان بیشتری نیاز باشد چراکه حرف «ر» آخرین حرفی است که کودک تلفظ آن را یاد می گیرد.
کارشناسان گفتار و زبان توصیه می کنند که فرزندان خود را از ماه های اول تولد برای معاینات دوره ای و گرفتن شناسنامه سلامت به مراکز توان بخشی و درمانی ببرند و تلاش کنند پستانک را از فهرست وسایل مورد نیاز کودک حذف کنند. اگر کودک به مکیدن پستانک عادت دارد با کمک دندانپزشک سعی کنند این عادت را از سر کودک بیندازند. البته بیشتر کودکان مکیدن انگشت و پستانک و دیگر اشیا را خود به خود در سنین ۲ تا ۴ سالگی ترک می کنند و همین باعث می شود که دندان ها و فکین دچار آسیب نشوند ولی بعضی از آنها این عادات را به مدت طولانی تکرار می کنند که ممکن است باعث بی نظمی در قوس های دندانی شده و ضمناً دندان های جلو بیرون زده شوند.
پستانک و و تاثیر آن بر پوسیدگی دندان ها
عفونت قارچی دهان، برفک و پوسیدگی دندان از دیگر عوارض پستانک هستند. میکروب های مولد پوسیدگی در کنار مواد قندی و تغذیه نامناسب به مرور زمان پوسیدگی های شدید دندانی را به دنبال می آورد. هم زمان با رویش دندان ها در کودکان، میکروب های پوسیدگی زا نیز در دهان شروع به فعالیت می کنند ؛که هر چه اقدامات بهداشتی ضعیف تر باشد، این میکروب ها فعالیت بیشتری خواهند داشت.برخی از مادران نکات بهداشتی دهان و دندان کودک را به خوبی رعایت نمی کنند و در مواردی نیز با گذاشتن پستانک یا قاشق در دهان کودک به منظور تمیز کردن آن، عملا میکروب های پوسیدگی زا را وارد دهان او می کنند. مشاهده شده است کودکانی که مادران آنها از وضعیت بهداشتی مناسبی برخوردار نیستند، برابر بیشتر از سایر کودکان دچار پوسیدگی های دندانی می شوند.
ارتباط پستانک با نامرتب شدن دندانها
پستانک سبب حرکات غیرطبیعی و تداخل در رشد طبیعی فک و دهان شده و در نتیجه موجب رشد دندانی نامناسب و چفت نشدن دندان ها می شود.این امر باعث می شود کودک شیر مادر را کمتر مصرف کند که بر هوش او نیز اثر سوء داشته و باعث مشکلات عصبی رفتاری می شود.
متفاوت بودن شکل پستانک با سینه مادر سبب می شود کودکانی که به مکیدن پستانک عادت می کنند نتوانند به راحتی از سینه مادر شیر بمکند. همچنین استفاده طولانی مدت از پستانک به خصوص در کودکان زیر ۲ سال، تأثیر نامطلوبی روی سیستم فک و دندان آن ها می گذارد و این مساله تمایل شیرخوردن در کودک را کاهش می دهد.
ایجاد هر نوع عادت یا فشار نامتعادل طولانی مدت از قبیل مکیدن انگشت، خوردن پستانک و یا زبان زدن به دندان ها در عرض 4 تا 6 ساعت در طول روز می تواند دندان ها را نامرتب و نامنظم کرده و در ساختار دندان ها مشکل ایجاد کند. البته نسبت به شرایط سنی کودک اگر در سن 4 الی 5 سالگی عادت رو ترک کند ، مشکلی پیش نخواهد آمد و این مشکل خود به خود رفع خواهد شد.
اگر کودک در سن 5 سالگی شروع به مکیدن انگشت کرد با بررسی از نظر روحی و همچنین پذیرش از سوی خود کودک که اگر مکیدن ادامه یابد باید درمان صورت بپذیرد.
نکاتی مهم هنگام استفاده از پستانک
- اگر کودک علاقه ای به پستانک ندارد ، به او پستانک ندهید.
- پستانکی بخرید که سوراخ های تهویه هوا بر روی بدنه آن دارد.
- پستانک را با هر نوع شیرین کننده ای (قند، شکر یا عسل) شیرین نکنید.
- پستانک را هر روز بجوشانید. قبل از استفاده ، پستانک را با آب و صابون بشویید. هر روز به مدت چند دقیقه پستانک را در مقدار مساوی آب و سرکه و
- سپس در هوای خشک قرار دهید تا از بروز عفونت قارچی جلوگیری کنید. از قرار دادن پستانک در دهان خود به منظور شست و شو اجتناب کنید، زیرا
- با این کار میکروب بیشتری وارد دهان نوزاد می کنید.
- پستانک را با زنجیر دور گردن کودک نیندازید زیرا موجب خفگی کودک خواهد شد.
- پستانک ارتودنتیک که فرم خاصی دارند را بخرید زیرا تداخل کمتری با سیستم دندانی دارد.
- هنگام خواب کودک پستانک را از دهانش بیرون بکشید. شب هنگام اگر پستانک در حین خواب از دهان کودک افتاد تا عکس العملی نشان نداده
- است، پستانک را داخل دهان اونگذارید.
- برای گرفتن پستانک از کودکتان ،این کار را به آرامی و در چند مرحله انجام دهید.
- پستانک یک قطعه ای انتخاب کنید زیرا پستانک های دو تکه ای اگر بشکنند،موجب خفگی نوزاد می شوند.
- در صورت هر نوع خرابی در پستانک آن را تعویض کنید.
- تا یک ماهگی به نوزاد پستانک ندهید واگر کودک گرسنه است تا جایی که ممکن است، سریعا پستان یا شیشه شیر را به او بدهید.
ترک پستانک با روش های عالی
به عقیده برخی پستانک باعث به وجود آمدن لحظات آرامش بخش و مکیدن آسوده برای نوزاد و کودک میشود اما بالاخره این عملی است که برای هر کودکی ممکن است پیش بیاید روزی باید متوقف شود روزی که والدین باید روشی مناسب واصولی برای گرفتن پستانک از کودک خود به کار گیرند ، راه و روشی که در ادامه خواهیم گفت.
دقیق زمانبندی کنید
قبل از 2 سالگی کودک شما خسارت زیادی به دندان ها و حالت فک خود وارد نکرده است ، هر گونه مشکل به وجود آمده قبل از 2 سالگی احتمال درمان شدن به خودی خود را در طی 6 ماه دوران نقاهت بعد از کنار گذاشتن پستانک را دارد اما بعد از دوسالگی احتمال به وجود آمدن مشکلاتی از قبیل کج شدن دندان ها وجود دارد . در بسیاری از کودکان پستانک تا قبل از 4 سالگی استفاده میشود وقتی که دندان های بلوغ در حال شکل گیری هستند ، این امر را میتوان مشکلات دهان و دندان در طولانی مدت نامید. به گفته ی دانشمندان، پستانک باید قبل از 12 ماهگی ترک داده شود ؛طبق گفته ی دانشمندان استفاده از پستانک بعد از 12 ماهگی باعث ایجاد تداخل در مهارت های زبان و گفتار میشود .
هنگاهی که کودک پستانک در دهان خود دارد. احتمال تمرین کودک برای تولید صدا و تلاش برای تشکیل کلمات کمتر میشود علاوه بر آن حرکت مکیدن در کمال آرامش ممکن است. باعث تکامل غیر طبیعی ماهیچه های لب و زبان شود .استفاده ی طولانی مدت از پستانک ممکن است. در بلند تر شدن لب ها هم نقش داشته باشد. ترک پستانک ممکن است چند روز سخت را به طول بیانجامد، اما بعد دلبستگی به آن تمام میشود. خوشبختانه , راه های خوب و مناسبی برای خلاص شدن از پستانک یک بار برای همیشه وجود دارد. کودک شما پستانک خود را طلب میکند ، شما باید طوری برخورد کنید که کودک با پستانک و جستجوی آن خداحافظی کند .
تمام افراد دور و بر خود را وارد عمل کنید
برنامه و نقشه ی خود را به تمامی افرادی ک در پرستاری کودک به شما کمک میکنند در میان بگذارید. شما مطالب و تجاربی را که مربوط به استفاده از پستانک میشود. را برای ثابت قدم بودن در منزل, در مراقبت های روزانه و در منزل مادربزرگ نیاز دارید. و یا ممکن است فرزندانتان را گیج کنید. پس اگر میخواهید استفاده از پستانک فقط به تایم استراحت و خواب موکول شود. باید از مشارکت تمامی بزرگسالان در عملی کردن این امر اطمینان حاصل کنید.
پیشنهاد راحتی متناوب
زمانی که ابتدا شما پستونک را از کودک خود جدا کنید. احتیاج به یک جایگزین برای تسکین دادن کودک دارید. به گفته ی کلینیک مایو:جغجغه ، یک اسباب بازی آویزان و جنبده ، یک شعر ملایم ، و یا ماساژ ملایم ،راه هایی هستند. که میتوانند شما را در به دست آوردن آسودگی و راحتی دوباره کودک خود یاری کنند و به کودک کمک میکند. تا بدون کمک گرفتن از پستانک آرامش خود را به دست بیاورند. برای کودکان بزرگ تر , پتو هایی با حاشیه های نرم اطلسی یا یک حیوان تپل و نرم میتواند آرامش را به کودک شما برگرداند.
کنار گذاشتن پستانک به مرور زمان
اگر کنار گذاشتن ساده برای شما جالب به نظر نمیرسد. سعی بر دور کردن آهسته و کم کم پستانک از کودک خود کنید .سعی کنید آن را فقط در تایم استراحت و خواب کودک به او بدهید. بعد از دو هفته از دادن پستانک موقع استراحت هم خودداری کنید و به جای آن, اسباب بازی دیگری به او بدهید. و او را تکان دهید و یا نوازش کنید. و در حالت آسایش و راحتی قرار دهید . در ابتدا کودک شما عادت به استراحت بدون پستانک را کرده است. و حالا وقت آن رسیده است که روی تایم خواب او تمرکز کنیم. در ابتدا باید هنگامی که کودک به خواب رفت پستانک را از دهان او جدا کنید و او را بدون پستانک در تختش قرار دهید.
آن ها را دور کنید
برخی از مادر ها با آوردن دلیل برای کودک نو پای خود موفقیت خود را به دست می آورند. شما باید برای کودک خود توضیح دهید که او دیگر دختر بزرگی شده است. و یک کودک دیگر بیرون از خونه در حال گریه است و به پستونک او احتیاج دارد .کودک خود را تشویق به تزئین جعبه ای برای آن کودک خیالی کنید و تمام تجهیزات پستانک و خود آن را داخل آن جعبه بگذارید. اگر شما دوستی که صاحب فرزند کوچکتری است. دارید با او نقشه ی خود را هماهنگ کنید تا آن جعبه را برای کودک خود بگیرد. و یا به دکتر دندانپزشک کودکان بدهید که آن رابه کودکان مراجعه کننده. بدهد و حتما برای کودک خود یک هدیه ی خوب به مناسبت بزرگ شدن او و این بخشندگی زیبا در نظر بگیرید.
با آبلیمو و سرکه عادت خوردن پستانک در کودک را ترک دهید
اگر کودک شما بسیار دلبسته ی پستانک خود است. کودک به سختی حاظر به کنار گذاشتن آن میشود. یکی از راه های کنار گذاشتن پستانک ، قرار دادن پستانک در آبلیمو و یا سرکه است. مزه ی تند و ترش آن باعث میشود. کودک آنرا از دهان خارج کرده و گول بخورد. یکی دیگر از راه ها این است. ک برخی والدین سر پستانک را بریده و مانع میک زدن عمیق کودک و لذت بردن از آن میشوند. لطفا از محکم بودن و بی خطر بودن اجزاء پستانک بعد از بریدن آن آگاه باشید.
فرشته ی پستونک ها رو به کودکان معرفی کنید
یک راه جالب برای خلاص شدن از دست پستانکهای مزاحم :
صحنه ی نمایش فرشته ی پستونک ها را ترسیم کنید .به کودک خود بگویید فرشته ی پستونک ها موقعی که استفاده شما از پستونک تموم شد خواهد آمد و آنرا خواهد برد. او را در جمع کردن تمام پستونک ها در یک جعبه و قرار دادن آن کنار درب خانه کمک کنید. ویا در یک جعبه ی فلزی و آنرا از درخت واقع در کنار منزل خود آویزان کنید. این تشریفات را به همان بزرگی که احساس میکنید کودک شما برای کنار گذاشتن پستانک راضی میشود. انجام دهید در نهایت فرشته ی پستونک ها هنگام بردن پستونک از جعبه ، هدایایی را برای کودک به جای میگذارد.
پستانک به فک کودک صدمه می زند؟
مکیدن پستانک
یک دندانپزشک کودکان معتقد است استفاده از پستانک و مکیدن انگشت موجب جلوزدگی فک در کودکان میشود.
دکتر مریم مهرابخانی در خصوص عوارض ایجاد شده در فک و دهان کودکان به واسطه مکیدن انگشت و پستانک، گفت:
این امر باعث عوارضی از جمله جلوزدگی فک، تغییر حالت دندانها
و تنگی قوس فک بالا میشود که اگر این مکیدن بیشتر باشد، حالت بازشدگی در دندانهای جلوی فک
بالا و پایین نیز ایجاد شده و با آوردن زبان در این فضا، حالت بازشدگی افزایش مییابد. وی اظهار کرد:
توصیه میشود به کودکی که با شیر مادر سیر شده پستانک ندهند؛
زیرا عضلات فکی در کودکان هنوز تکامل پیدا نکرده و ممکن است عوارضی را در این خصوص ایجاد کند،
مکیدن انگشت و پستانک در پیدایش دندانهای نامرتب کودکان بسیار تاثیرگذار است.
تحریک دندان درآوردن و رفع خارش
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد:
در صورتی که کودک بعد از سه سالگی عادت مکیدن پستانک یا انگشت خود را را ترک کند،
مشکلات ایجاد شده در فک با رشد آنها از بین خواهد رفت، اما در صورتی که به مدت طولانی تا شش
سالگی یا حتی بیشتر از این، مکیدن ادامه یابد
، تاثیرات بیشتر و بدتری را در ایجاد دندانهای نامرتب در سنین بالاتر بر جا میگذارد. مهرابخانی در خصوص
مکیدن انگشت در کودکان، گفت: مکیدن انگشت نسبت
به پستانک، اثرات بدتر و بیشتری را به جا میگذارد زیرا ترک آن در کودکان سختتر انجام میشود و حتی بهتر است
برای ترک این عادت، از پستانک استفاده کنند.
وی با بیان اینکه پستانک
در بیشتر مواقع نیز موجب انتقال بیشتر باکتریها از مجرای بینی و باعث عفونت گوش میانی در کودکان میشود،
ادامه داد: دندانگیرها در کودکانی که به هنگام دندان درآوردن از آن برای خارش
لثههای خود استفاده میکنند، مشکل حاد و جدی ایجاد نمیکند. به مادران توصیه میشود
برای کودکانی که سن بیشتری دارند برای تحریک دندان درآوردن و رفع خارش، از هویج خام استفاده کنند.
این دندانپزشک در خصوص علل نامرتبی دندانها و عوامل کنترلکننده آن از کودکی، تصریح کرد:
علل ژنتیکی از مهمترین علل در این خصوص است. به عنوان مثال عدم متناسب
بهداشت دندانها مخصوصا فضاهای بین دندانی
سایز دندانها با سایز فکها میتواند دندانهای نامرتبی را ایجاد کند. وی با بیان اینکه باید در خصوص
حفظ و نگهداری دندانهای شیری در کودکان بکوشیم، ادامه داد:
به طور مثال بعد از مصرف شیر با نوشاندن کمی آب یا تمیز کردن با دستمال مرطوب میتوان اقدام
پیشگیرانه انجام داد. همچنین در سنین بالاتر کودکان، با استفاده از مسواک
میتوان از پوسیدگی دندانهای شیری جلوگیری کرد. مهرابخانی افزود:
بهداشت دندانها مخصوصا فضاهای بین دندانی برای دندانهای شیری بسیار اهمیت دارد؛ زیرا
اگر پوسیدگی رخ دهد دندانها به سمت فضای خالی رفته و باعث نامرتبی دندانهای دائمی در بزرگسالی میشود.
این دندانپزشک با بیان اینکه والدین باید جهت جلوگیری از پوسیدگی دندان شیری، کودکان
خود را به دندانپزشکی ببرند، اظهار کرد:
تا حد امکان بهتر است دندانها کشیده نشوند و
در جای خود باقی بمانند. بهترین فضا نگهدار دندان، دندان شیری است
که در صورت سالم بودن، شخص در آینده نیازی به انجام ارتودنسی نخواهد داشت.
وی تاکید کرد: حتی اگر دندان کودکان پوسیدگی ندارد، باید قبل از یک سالگی و زمان رویش اولین
دندان شیری، والدین کودک برای افزایش آگاهی و اطلاعات مهم در خصوص نگهداری بهتر دندان کودکان به دندانپزشک مراجعه کنند.
شبها قبل از خواب شیر نخورند
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: کودکان تا حد امکان
شبها قبل از خواب شیر نخورند؛ زیرا هنگام خوابیدن بزاق کمتری در دهان ترشح میشود و شیر به مدت
زیادی روی دندانها باقی مانده و مکانیسم پوسیدگی در این زمان بیشتر رخ میدهد.
به همین دلیل قبل از خواب با شستن دندانها، مادران به مدت چهار تا پنج ساعتی که کودک میخوابد،
به کودک شیر ندهند.
مهرابخانی با بیان اینکه بعد از سه سالگی میتوان از فلوراید
برای شستوشوی دهان کودکان استفاده کرد، افزود: هرچه پوسیدگی در دندانهای شیری کمتر باشد،
در دندانهای دائمی نیز کمتر خواهد بود و هرچه این پوسیدگی
در دندانهای شیری بیشتر باشد، دندانهای دائمی نیز زودتر و بیشتر پوسیده میشوند.
ایسنا
| اینستاگرام دکتر نجمه اخلاقی دندانپزشک کودکان اصفهان |
