وقتیکه دندانهای دائمی فرزند شما شروع به رشد و فشار آوردن به لثهها میکنند. شدت مکیدن انگشتان توسط فرزندتان، تعیین کنندهی انحراف و یا محدودیت رشد دندانها خواهد بود. در ادامه این مطلب از سایت دکتر نجمه اخلاقی دندانپزشک کودکان اصفهان تاثیر مکیدن انگشت شست بر دندانهای کودک را مورد بررسی قرار می دهیم.
مکیدن یک واکنش طبیعی در نوزادان و کودکان به شمار میآید. آنها از طریق مکیدن شستها، انگشتان، عروسکها، پستانکها و اشیاء دیگر به خود احساس آرامش و شادی تزریق میکنند. برای برخی از نوزادان، مکیدن شست به قدری آرامبخش است که میتواند تبدیل به عادتی برای کمک به خواب آنها شود.
دلیل مکیدن انگشت در کودکان
نوزادان واکنشهای مکیدن طبیعی دارند که باعث میشود کودک انگشت شست یا هر یک از انگشتان را وارد دهان کند، این واکنش گاهی حتی پیش از تولد شروع میشود. از آنجایی که عادت مکیدن احساس امنیت و آرامش به کودک میدهد، در نهایت به عادتی تبدیل میشود که کودک برای آرام کردن یا به خواب رفتن به آن روی میآورد.
احساس امنیت در کودک هنگام مکیدن انگشت شست
کودک در مواقعی که دچار اضطراب شده و به او سخت میگذرد مثلا زمانی که در کنار والدین خود نیست،
یا اطراف او پر از غریبهها باشد یا در یک محیط ناآشنا، با قرار دادن انگشت شست یا سایر انگشتان خود در دهان، باعث میشود تا به او احساس امنیت دست بدهد.
از آنجایی که مکیدن انگشت باعث ریلکس شدن (آرامش بخشی) او میشود.
و همچنین میتواند در به خواب رفتن او موثر باشد، به همین دلیل در کودکان خردسال شاهد هستیم که بعد از ظهر یا در زمان خستگی اقدام به مکیدن شست میکنند.
مکیدن باعث ایجاد آرامش در کودک شده و تسکین دهنده است.
به همین دلیل چه انگشتان خود باشد چه پستانکی که شما به او دادهاید، آنرا برای مکیدن در دهان خود قرار میدهد.
عادت مکیدن انگشت در کودکان طبیعی است؟
نوزادان بطور غریزی دارای رفلکس مکیدن هستند و استفاده از پستانک نیز با کاهش خطر سندروم مرگ ناگهانی نوزاد مرتبط است. بنابراین مکیدن انگشت در کودکان در واقع در ماههای اول زندگی میتواند یک امر طبیعی باشد. با این حال در صورتی که عادت مکیدن انگشت یا پستانک طولانی شود، تبدیل به یک مشکل میگردد.
عادت مکیدن انگشت معمولاً چقدر طول میکشد؟
بسیاری از کودکان عادت مکیدن انگشت دست و پا را خود به خود در دوران نوپایی، بین 2 تا 4 سالگی، ترک میکنند. آن گروه از کودکانی که همچنان این عادت را دارند، با ورود به مدرسه و تحت تاثیر تمسخر همسالانشان سرانجام دست از مکیدن انگشت برمیدارند. البته به خاطر داشته باشید که حتی کودکانی که این عادت را ترک کردهاند، ممکن است در اثر اضطراب و نگرانی دوباره به این عادت گرایش پیدا کنند.
مکیدن انگشت تا چه سنی طبیعیه؟
کودکان در واقع انگشتان خود را زمانی که در رحم مادر هستند میمکند. این عمل برای آنها آرامشبخش بوده و بعد از اینکه به دنیا میآیند این کار موجب میشود که احساس امنیت داشته باشند. مکیدن انگشت و استفاده از پستانک در ابتدا کاملاً عادی است و اکثر کودکان بین سنین دو تا چهار سالگی این عادت را قطع میکنند. متخصصان اطفال توصیههای مختلفی دارند اما بسیاری از آنها پیشنهاد میکنند که کودک باید مکیدن انگشت یا پستانک را تا سن دو سالگی قطع کند یا حداقل آن را محدود کند.
قطعا جدا کردن کودک از پستانک بسیار آسانتر از جدا کردن او از انگشت میباشد. قبل از ٤ سالگي مکیدن انگشت و پستانک تاثیری بر دندانهای کودک شما نخواهد داشت.
چه زمانی باید برای ترک عادت مکیدن انگشت مداخله کرد؟
مکیدن انگشت شست معمولاً تا زمان درآمدن دندانهای دائمی نگران کننده نیست؛ اما پس از آن بر سقف دهان (کام) یا مرتب بودن دندانها اثر میگذارد. اگر کودک انگشت را با شدت مک بزند، بیشتر از حالتی به دندانها آسیب وارد میشود که کودک صرفاً انگشت را بی حرکت در دهان قرار دهد.
استفاده از پستانک ها
به یاد داشته باشید که، پستانک جایگزین مکیدن شست نیست. تمامی اشیاء اعم از عروسک، پستانک و یا حتی انگشتان در صورت مکیدن شدید، میتواند باعث بروز اختلال در رشد مناسب دهان و دندان و چینش دندانها شود. با این حال، برای تربیت و رشد فرزندان، استفاده از پستانک میتواند خیلی راحت تر از عادتهای مکیدن شست و انگشتان کنترل و اصلاح شود.
اگر به نظر میرسد که کودک شما نمیتواند در زمانی که وقتش است متوقف شود، تقویتهای مثبت بهتر از منفی عمل میکنند (مثلاً گذاشتن یک ماده تلخ روی انگشت شست). در اینجا مواردی وجود دارد که می توانید امتحان کنید:
ستایش و پاداش
به فرزندتان توضیح دهید که چرا اینقدر مهم است که انگشت شست را نمکد و راهی برای پاداش دادن به او برای انجام ندادن این کار بیاندیشید – تا زمانی که با شیرینی های مضر برای دندان همراه نباشد! کارها یا فعالیتی که از آن لذت میبرند ممکن است مفید واقع شوند. همیشه وقتی متوجه انگشت شست در دهان فرزندتان شدید به جای سرزنش تذکرات ملایم بدهید و زمانی که آنها اینکار را متوقف کردند، از او تمجید کنید.
آسایش و حواس پرتی
کودکان محرک های مختلفی برای مکیدن انگشت دارند. آیا کودک شما زمانی که استرس دارد یا بی حوصله است این کار را انجام می دهد؟ اگر چنین است، بیشتر در آغوش گرفتن کودک ممکن است کمک کند، یا فعالیتی برای مشغول نگه داشتن آن دست های کوچک.
خلاق باش
شما بچه ات را بهتر میشناسی. شاید روشی وجود داشته باشد که برای او انگیزه خاصی داشته باشد. به عنوان مثال، می توانید پستانک او را به یک بادکنک هلیومی ببندید و آن را برای پری دندان بفرستید. وقتی او آن را دریافت کرد، می تواند یک هدیه ویژه زیر بالش او بگذارد.
آسیب دیدن دندانها در اثر مکیدن انگشت شست و پستانک
مکیدن انگشت شست و پستانک میتواند به دندانها آسیب میزند. در ادامه بعضی از عوارض ناشی از مکیدن طولانی مدت پستانک یا انگشت شست را بررسی میکنیم.
اختلال فک
پستانک در اندازهها و شکلهای مختلف وجود دارد که اکثر آنها مناسب نگه داشتن در دهان نیستند. بنابراین میکدن پستانک یا انگشت شست به مرور باعث بروز اختلال در فکهای در حال رشد میشود.
پوسیدگی دندان
بسیاری از والدین سعی میکنند تا فرزندشان را با آغشته کردن پستانک به عسل یا خوراکی شیرین دیگری آرام کنند. باکتریهای دهان از مواد قندی تغذیه میکنند و اسیدهای مخربی را تولید میکنند. این اسیدها به مینای دندان حمله میکنند و در نتیجه دندان کودک دچار پوسیدگی یا کرم خوردگی میشود.
عدم تراز دندان ها
هنگامی که کودکان انگشت شست یا پستانک خود را مک میزنند، فشار ناشی از این مکش روی دندان ها ممکن است باعث هدایت شدن لبه دندان ها رو به بیرون شود.
مال اکلوژن
یکی از شایع ترین عواقب مکیدن انگشت شست در کودکان بروز مشکلات در بایت است. به این وضعیت مال اکلوژن گفته میشود. کودکانی که از ۳ سالگی انگشتان دست، پا یا پستانک خود را مک میزنند، شروع به ایجاد مال اکلوژن هایی مثل اوربایت یا اپن بایت میکنند.
هر دو این ناهنجاری های مربوط به بایت می توانند بر توانایی صحبت کردن و حتی خوردن مشکلاتی ایجاد کنند.
کج شدن دندان
دندان در حال رشد به دلیل مکیدن انگشت شست و پستانک کج میشود و ظاهر نازیبایی پیدا میکند. به علاوه مکیدن انگشت شست و پستانک در سنین بالاتر احتمال نیاز به ارتودنسی را افزایش میدهد. شایعترین نشانههای دندانی مربوط به مکیدن اشیاء غیرخوراکی عبارت است از:
اپن بایت دندانهای پیشین: دندانهای نیش فک بالا و پایین هنگام بستن دهان به خوبی روی هم قرار نمیگیرد.
حرکت کردن دندانهای نیش: دندانهای نیش از محل صحیح و مناسب خود خارج میشوند.
تنگ شدن فک بالا (ماگزیلاری): سخت کام در نتیجه فشار داخلی ناشی از مکیدن و فشاری که زبان به سخت کام وارد میکند و آن را به طرف کام میراند، باریک میشود.
زخم شدن دهان
مکیدن غیرفعال کمتر از مکیدن شدید و همراه با صدا مضر است. مک زدن شدید به زخم شدن دهان میانجامد.
تنگ شدن و کاهش پهنای سقف دهان و فک ها
فک پایینی و سقف دهان با مکیدن طولانی مدت شروع به تغییر حالت میکنند. این روند میتواند باعث تنگ شدن سقف دهان و حتی کوچک شدن فک کند. به مرور زمان این تغییر حالت به وضوح روی شکل صورت کودک نیز تاثیر خواهد گذاشت.
کوچک شدن فک میتواند باعث بروز مشکل کراودینگ یا نامرتبی و شلوغی دندان ها شود.
چطور میتوان کودک را به ترک عادت مکیدن انگشت تشویق کرد؟
در اغلب مواقع، انگشت مکیدن کودک قبل از ورود به کودکستان یا مدرسه بهصورت خودکار متوقف میشود. با این حال، در مواردی ممکن است توقف این رفتار به مداخله والدین نیازمند باشد. برای انجام این کار، راهکارها و ابزارهای مختلفی وجود دارند که از آن میان میتوان نمونههای زیر را برشمرد:
گفتگوی صمیمانه:
بهجای دعوا کردن و محکوم کردن کودک لازم است دوستانه با او صحبت کرده و مشکلات احتمالی ناشی از انجام این کار را برای کودک توضیح دهید. از او بپرسید به چه دلیلی انگشت خود را میمکد؟ یا چه احساسی دارد؟ در این میان، ممکن است متوجه شوید مکیدن انگشت کودک از ترس یا اضطراب ناشی میشود. در این صورت، به جای تمرکز بر این رفتار میتوانید برای آرام کردن او تلاش کتید. ارتباط کلامی و چشمی و در آغوش گرفتن کودک از مهمترین رفتارهایی است که در آرامش او مؤثر خواهد بود. از طرف دیگر، بازی و وقتگذرانی با وی و همچنین، کارهایی نظیر تمرین تنفس شکمی در مقابله با استرس و اضطراب تأثیرگذار است.
آموزش غیرمستقیم:
استفاده از ابزارهایی نظیر فیلمهای عروسکی، کارتون، برنامههای تلویزیونی محبوب یا کتابهای مخصوص کودکان به آموزش غیرمستقیم آنها کمک میکند. به این ترتیب، کودکان میتوانند با عوارض عادات ناپسند خود آشنا شده و درباره توقف آنها تصمیمگیری کنند. در حین تماشای این برنامهها، میتوانید گفتوگوی دوستانهای را پایهریزی کرده و مشکلات احتمالی این کار را به شکلی دوستانه برای کودک تشریح کنید.
استفاده از لاک تلخ برای جلوگیری از مکیدن انگشت
استفاده از لاک تلخ برای جلوگیری از مکیدن انگشت یکی از رایجترین روشهای مقابله با این عادت است. با این حال، بسیاری از پزشکان بهکارگیری این روش را توصیه نمیکنند. این تکنیک، معمولاً برای کودکانی کاربرد دارد که برای توقف این رفتار از انگیزه کافی برخوردار نبوده و تنها به یک یادآور فوری نیاز دارند.
توجه به الگوی مکیدن انگشت
ممکن است کودک شما فقط قبل از خواب انگشت خود را بمکد. در این صورت، میتوان دریافت که برای خوابیدن به روشی آرامشبخش نیاز دارد. بنابراین، میتوانید جایگزینهای آرامشبخشی را برای او پیدا کنید. بهعنوان مثال، پیش از مسواک زدن برای او یک فنجان شیر گرم آماده کرده و در هنگام خواب برای مدتی هم که شده او را در آغوش بگیرید.
اگر متوجه شدید این رفتار در مواقع اضطراب یا ناراحتی بروز میکند. میتوانید تکنیکها و مکانیزمهای دیگری را به او پیشنهاد کنید. از این جمله، میتوان به شنیدن موسیقی آرامشبخش یا تمرینهای مدیتیشن و یوگای مخصوص کودکان اشاره کرد.
استفاده از مشوقها
با ایجاد یک نمودار پیشرفت و استفاده از برچسب، ستاره یا هر روش امتیازدهی دیگری کودک را برای کنار گذاشتن عادات ناپسند خود تشویق کنید. یعنی، به ازاء هر بار صرف نظر کردن از مکیدن انگشت یک امتیاز برای او در نظر گرفته و با بالا رفتن امتیازها به کودک جایزه بدهید.
استفاده از گارد یا محافظ انگشت
این روزها، انواع گاردها و ابزارهای محافظ برای جلوگیری از مکیدن انگشت کودکان وجود دارند که برخی از آنها از جنس پلاستیک سخت و بعضی شبیه دستکش هستند. ابزارهای ارتودنسی مخصوصی هم وجود دارند که در داخل دهان نصب شده و از مکیدن انگشت جلوگیری میکنند. برای انتخاب بهترین گزینه، لازم است با پزشک اطفال یا متخصص دندانپزشک مشورت کنید. بهخاطر داشته باشید، محافظهای انگشت فاقد مواد شیمیایی زیانآور بوده و به طور اختصاصی برای کودکان طراحی شدهاند.
وضع قوانین و مقررات
برای جلوگیری از مکیدن انگشت کودکان بزرگتر میتوانید با صمیمیت و در عین حال، به شکلی قاطعانه با آنها صحبت کرده و قوانین و مقررات ویژهای وضع کنید. بهعنوان مثال، به او بگویید تنها در هنگام تماشای تلویزیون یا موقع خواب میتواند این کار را انجام دهد. سپس، به تدریج میتوانید برای توقف این کار برنامهریزی کنید.
شبیهسازی موقعیت
با استفاده از اسباببازیهای محبوب کودک و در حین بازی میتوانید شرایط و موقعیت مورد بحث را شبیهسازی کرده و برای ارائه راهحل از او کمک بخواهید. در حین بازی، عوارض انگشت مکیدن کودک را برای او شرح دهید.
مشورت با پزشک
برای مقابله با عادت مکیدن انگشت کودک خود میتوانید به پزشک یا متخصص دندانپزشک مراجعه کرده و از او کمک بخواهید. پزشکان از طریق صحبت و تشریح زیانهای احتمالی انگشت مکیدن ممکن است بتوانند کودکان را برای ترک عادت خود مجاب کنند.
روشهای دندانپزشکی برای ترک عادت مکیدن انگشت
گارد شست
محافظ انگشت شست (T- Guard) ابزاری است که برای جلوگیری از مکیدن انگشت شست طراحی شده است. این وسیله پلاستیکی فاقد مواد زیانآور بوده و معمولاً با نقشهای کارتونی تزیین شدهاند. در عین حال، دارای بندی هستند که بر روی مچ دست کودک محکم شده و توسط والدین باز و بسته میشود. به خاطر داشته باشید، محافظ انگشت شست را باید به طور منظم و با دقت کافی شستوشو دهید.
استفاده از محافظ شست درسته؟
بله تا حد زیادی باعث از بین رفتن عادت مکیدن انگشت میشود.
بریس ثابت سقف دهان
برای ترک عادت مکیدن انگشت از وسایل مخصوصی مانند بریس ثابت سقف دهان یا وسایل متحرک استفاده میشود. بریس ثابت سقف دهان وسیله فلزی کوچکی است که داخل دهان گذاشته میشود و به دندانهای بالا متصل میگردد، البته استفاده از آن هنگام خوابیدن توصیه نمیشود. سیمهای نیم دایرهای این وسیله مانع از رسیدن انگشت به لثههای پشت دندانهای جلو میشود. با جلوگیری از این تماس کودک دیگر لذتی از مکیدن انگشت نمیبرد و در نتیجه دیگر دلیلی برای ادامه دادن به این کار ندارد. در واقع این دستگاه غالباً در همان روز اول موثر واقع میشود.
استفاده از بریس و ارتودنسی ثابت برای درمان آسیب دندان
برای کودکانی با مکیدن انگشت شست به زیبایی لبخند خود آسیب وارد کرده اند. مراجعه به یک پزشک ارتودنسی ، میتواند اولین مرحله درمان باشد.
متخصصان ارتودنسی برای حل مشکلات قابل توجه دندان مانند اپن بایت، از بریس ها و ارتودنسی ثابت استفاده میکنند.
برای کودکان کوچکتر، گاهی اوقات درمان ارتودنسی اولیه توصیه می شود. روش های درمانی ارتودنسی مانند درمان ارتودنسی دو مرحله ای می تواند به کاهش نیاز کودک به درمان های اضافی در آینده کمک زیادی کنند. درمان دو مرحله ای ارتودنسی می تواند به مرور زمان مشکلات کودک شما را حل کند و شما را از نگرانی در بیاورد.
|اینستاگرام دکتر نجمه اخلاقی دندانپزشک کودکان اصفهان|
مطالب پیشنهادی:
توصیه دندانپزشک کودکان در پیشگیری از پوسیدگی دندان
