یکی از پرسشهای پرتکرار والدین این است که:«دندانهای شیری کودک چه زمانی درمیآیند و در چه سنی میافتند؟»
آگاهی از ترتیب و زمان افتادن و رویش دندانها، کمک میکند تا بدانیم رشد کودک طبیعی پیش میرود یا نیاز به بررسی دندانپزشک دارد. در ادامه، با جدول کامل رشد و افتادن دندانها و توضیحات مرتبط آن از سایت دکتر نجمه اخلاقی، بهترین متخصص دندانپزشکی کودک در اصفهان با ما همراه باشید.
جدول زمانبندی درآمدن و افتادن دندانهای شیری
| نام دندان | زمان درآمدن (ماهگی) | زمان افتادن (سالگی) |
|---|---|---|
| دندانهای پیشین مرکزی پایین | 6–10 ماهگی | 6–7 سالگی |
| دندانهای پیشین مرکزی بالا | 8–12 ماهگی | 6–7 سالگی |
| دندانهای کناری بالا | 9–13 ماهگی | 7–8 سالگی |
| دندانهای کناری پایین | 10–16 ماهگی | 7–8 سالگی |
| آسیای اول بالا | 13–19 ماهگی | 9–11 سالگی |
| آسیای اول پایین | 14–18 ماهگی | 9–11 سالگی |
| آسیای دوم پایین | 23–31 ماهگی | 10–12 سالگی |
| آسیای دوم بالا | 25–33 ماهگی | 10–12 سالگی |
دندانهای شیری (دندانهای اولیه یا baby teeth) ۲۰ عدد هستند (۱۰ عدد در فک بالا و ۱۰ عدد در فک پایین). این دندانها از حدود ۶ ماهگی شروع به درآمدن میکنند و تا حدود ۳ سالگی کامل میشوند. سپس از حدود ۶ سالگی به تدریج میافتند تا جا برای ۳۲ دندان دائمی باز شود. این فرآیند طبیعی است، اما زمانبندی آن در کودکان متفاوت است و تحت تأثیر ژنتیک، تغذیه و سلامت کلی قرار دارد.
ترتیب طبیعی رویش دندانهای شیری
اغلب کودکان از حدود ۶ ماهگی دندان درمیآورند و تا ۳ سالگی تمام دندانهای شیریشان کامل میشود. ترتیب معمول چنین است:
- دندانهای پیشین پایین
- دندانهای پیشین بالا
- دندانهای کناری بالا و پایین
- دندانهای آسیای اول
- دندانهای آسیای دوم
ترتیب افتادن (لق شدن و ریزش) دندانهای شیری
افتادن معمولاً از ۶-۷ سالگی شروع میشود و تا ۱۱-۱۲ سالگی تمام میشود. ترتیب تقریباً معکوس درآمدن است: ابتدا دندانهای جلویی، سپس آسیابها و نیشها.
جدول زمانبندی افتادن دندانهای شیری
| نوع دندان | فک بالا (سالگی) | فک پایین (سالگی) |
|---|---|---|
| ثنایای مرکزی | ۶-۷ | ۶-۷ |
| ثنایای طرفی | ۷-۸ | ۷-۸ |
| آسیاب اول | ۹-۱۱ | ۹-۱۱ |
| نیش | ۱۰-۱۲ | ۹-۱۲ |
| آسیاب دوم | ۱۰-۱۲ | ۱۰-۱۲ |
اگر دندانهای شیری دیر افتادند یا زود افتادند چه کنیم؟
| وضعیت | علتهای ممکن | توصیه |
|---|---|---|
| زودتر افتادن | ضربه، پوسیدگی شدید، بیماری لثه | سریعاً به دندانپزشک کودک مراجعه شود تا فضای خالی با فضا نگهدار حفظ شود. |
| دیرتر افتادن | کمبود فضا، چسبندگی ریشه، نهفتگی دندان دائمی | بررسی دقیق با عکس رادیوگرافی نزد متخصص دندانپزشک کودکان لازم است. |
علائم افتادن دندان شیری
- شل شدن دندان (اولین و شایعترین علامت)
- کمی درد یا حساسیت خفیف در لثه
- التهاب یا قرمزی جزئی لثه
- گاهی خونریزی خفیف موقع لق شدن
- ظاهر شدن دندان دائمی زیر لثه (گاهی قبل از افتادن کامل)
اگر دندان شیری نیفتد ولی دندان دائمی دربیاید چه کنیم؟
این وضعیت که در بین والدین بسیار نگرانکننده است، در دندانپزشکی به نام «دندان کوسهای» (Shark Teeth) شناخته میشود.
چرا این اتفاق میافتد؟
- ریشه دندان شیری بهطور کامل جذب نشده است
- مسیر رویش دندان دائمی کمی تغییر کرده
- کمبود فضا در فک کودک
- ژنتیک یا تفاوتهای رشدی
آیا خطرناک است؟
در بسیاری از موارد، اگر:
- دندان شیری لق باشد
- کودک زیر ۷ سال باشد
ممکن است دندان شیری خودبهخود بیفتد و دندان دائمی به جای درست هدایت شود.
اما در این شرایط حتماً باید به دندانپزشک کودک مراجعه شود:
- دندان شیری اصلاً لق نیست
- بیش از چند ماه از رویش دندان دائمی گذشته
- دندان دائمی در حال کج شدن یا نامرتب درآمدن است
در این موارد، معمولاً کشیدن ساده و بدون درد دندان شیری توسط دکتر نجمه اخلاقی، متخصص دندانپزشکی کودکان در اصفهان، از بروز بینظمیهای ارتودنسی آینده جلوگیری میکند.
چه عواملی روی زمان افتادن و درآمدن دندانها تأثیر دارد؟
زمان رویش و افتادن دندانهای شیری در کودکان یکسان نیست و عوامل مختلفی در آن نقش دارند:
- ژنتیک (اگر والدین دیر دندان درآوردهاند، احتمالاً کودک هم همینطور است)
- جنسیت (معمولاً در دختران کمی زودتر اتفاق میافتد)
- تغذیه (کمبود کلسیم، ویتامین D یا پروتئین)
- سلامت عمومی کودک
- ضربه یا پوسیدگی دندان شیری
- کمبود فضا یا ناهنجاری فک
- بیماریهای هورمونی یا سیستمیک (نادر)
⚠️ نکته مهم:
اختلاف چند ماهه در رویش و درآمدن دندان شیری معمولاً طبیعی است، اما تأخیر یا تسریع بیش از یک سال نیاز به بررسی تخصصی دارد.
چه زمانی باید نگران افتادن یا درآمدن دندانهای کودک باشیم؟
در بیشتر موارد، تفاوتهای زمانی طبیعی هستند؛ اما در شرایط زیر حتماً باید کودک توسط متخصص دندانپزشکی کودکان معاینه شود:
علائم هشداردهنده:
- عدم رویش هیچ دندانی تا ۱۴–۱۵ ماهگی
- نیفتادن دندان شیری بعد از ۷–۸ سالگی
- رویش دندان دائمی بدون افتادن دندان شیری
- افتادن زودهنگام دندان شیری (قبل از ۵ سالگی)
- درد، عفونت، تورم یا بوی بد دهان
- بینظمی شدید دندانهای دائمی در حال رویش
مراجعه زودهنگام به دکتر دندانپزشک کودک در اصفهان میتواند:
- از نیاز به ارتودنسیهای سنگین جلوگیری کند
- رشد صحیح فک و دندانها را هدایت کند
- اضطراب و درد کودک را به حداقل برساند
نقش متخصص دندانپزشکی کودک در این دوره چیست؟
متخصص دندانپزشکی کودک:
روند رشد دندانها را پایش میکند
از بینظمی دندانهای دائمی پیشگیری میکند
در صورت نیاز فضانگهدار قرار میدهد
اضطراب کودک را بهخوبی مدیریت میکند
📍 اگر ساکن اصفهان هستید، مراجعه منظم به دکتر نجمه اخلاقی – متخصص دندانپزشکی کودک در اصفهان میتواند از بسیاری از درمانهای سنگین آینده جلوگیری کند.
سوالات متداول در مورد ترتیب افتادن و درآمدن دندان های شیری
افتادن دندان شیری در ۴ سالگی طبیعی است؟
خیر، معمولاً طبیعی نیست. افتادن دندان شیری در ۴ سالگی اغلب به دلیل پوسیدگی، ضربه یا مشکل لثه رخ میدهد و حتماً باید توسط دندانپزشک کودک بررسی شود.
افتادن دندان شیری در ۹ سالگی طبیعی است؟
بله، در بسیاری از دندانها طبیعی است. برخی دندانهای شیری مانند آسیای شیری ممکن است تا ۱۰–۱۲ سالگی در دهان باقی بمانند.
برای افتادن دندان شیری چه باید کرد؟
اگر دندان لق است، اجازه دهید خودبهخود بیفتد. از کشیدن با زور خودداری کنید. در صورت درد، عفونت یا درآمدن دندان دائمی، مراجعه به متخصص دندانپزشکی کودکان ضروری است.
آیا زود افتادن دندان شیری نشانه بلوغ زودرس است؟
در بیشتر موارد خیر. زود افتادن دندان شیری معمولاً به پوسیدگی یا ضربه مربوط است، نه بلوغ زودرس. تنها در موارد خاص نیاز به بررسی پزشکی دارد.
بعد از افتادن دندان شیری، دندان دائمی چقدر طول میکشد تا دربیاید؟
معمولاً بین چند هفته تا ۶ ماه طول میکشد. اگر بعد از ۶ ماه دندانی رویش نکند، معاینه دندانپزشکی توصیه میشود.
آیا کشیدن دندان شیری لق کار درستی است؟
اگر دندان خیلی لق باشد، بله؛ اما در غیر این صورت بهتر است توسط دندانپزشک بررسی شود.
اگر دندان شیری زود بیفتد چه میشود؟
احتمال کج شدن دندانهای دائمی بالا میرود و ممکن است نیاز به فضانگهدار باشد.
پوسیدگی دندان شیری مهم است؟
بله، پوسیدگی دندان شیری میتواند به دندان دائمی زیرین آسیب بزند.
