دندان درآوردن یکی از مراحل مهم و گاهی چالشبرانگیز رشد نوزاد است. در این دوره، والدین اغلب با نگرانیهایی مثل بیاشتهایی و کاهش وزن کودک مواجه میشوند. انتخاب غذای مقوی برای دندان درآوردن کودک و دانستن بهترین غذا برای دندان درآوردن کودک میتواند به شما کمک کند تا این مرحله را راحتتر پشت سر بگذارید. این مقاله با راهنمایی دکتر نجمه اخلاق، بهترین متخصص دندانپزشک کودکان با بیهوشی در اصفهان با ارائه راهنماییهای جامع و کاربردی، به شما کمک میکندتا با غذای مقوی برای دندان درآوردن کودک آشنا شوید و بتوانید تغذیهای مناسب برای کودک دلبندتان فراهم کنید.
آیا دندان دراوردن نوزاد باعث لاغری میشود؟
غذا نخوردن نوزاد هنگام دندان درآوردن یک اتفاق شایع است. در این دوره، لثههای کودک ملتهب، حساس و دردناک میشوند. این التهاب و درد، باعث ناراحتی و بیاشتهایی کودک میشود، زیرا جویدن و بلعیدن غذا برایشان دشوار میگردد. معمولاً این درد از حدود چهار روز قبل از رویش دندان شروع شده و تا سه روز پس از آن ادامه مییابد. کاهش وزن در این دوره کاملاً طبیعی است، اما با تغذیه صحیح میتوانید آن را کنترل کنید.
چه غذایی برای دندان دراوردن نوزاد خوب است؟
هدف اصلی در این دوره، کاهش درد کودک و تامین مواد مغذی لازم برای رشد اوست. در ادامه به معرفی غذاهای مقوی برای رشد دندان نوزاد میپردازیم:
۱. آبرسانی، کلید اصلی سلامت کودک
کاهش اشتها در این دوره میتواند منجر به کم آبی بدن شود. بنابراین، مرتب به کودکتان آب بدهید تا بدنش دچار کمبود آب نشود. آب نه تنها به هیدراته ماندن کودک کمک میکند، بلکه میتواند لثههای ملتهب او را نیز تسکین دهد.
۲. مسکنهای خوراکی (با مشورت پزشک)
۳. نوشیدنیهای پرکالری و مغذی
برای جلوگیری از ضعف و بیحالی ناشی از کم غذایی، نوشیدنیهای با کالری بالا به کودک بدهید. میتوانید شیر مادر، شیر خشک، یا حتی اسموتیهای نرم و مقوی را در نظر بگیرید.
۴. غذاها و میوههای سرد و نرم
غذاهای خنک و نرم میتوانند به کاهش درد و التهاب لثه کمک کنند. ماست سرد، پوره میوههای سرد (مانند سیب، موز یا گلابی) گزینههای عالی هستند. میتوانید میوهها را در یخچال بگذارید تا کاملاً خنک شوند و سپس آنها را به کودک بدهید. دادن تکهای سیب یا موز سرد و له شده یا حتی استفاده از دندانگیرهای یخی میتواند درد کودک را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
۵. غذاهای کاملاً نرم و آسان برای بلع
غذاهای نرم و پوره شده بهترین انتخاب در این دوران هستند. گزینههایی مانند فرنی، پوره سیبزمینی، سوپهای رقیق و کته نرم بسیار مناسبند. قبل از غذا دادن، میتوانید یک دندانگیر به کودک بدهید تا با فشار دادن آن، درد لثههایش کاهش یابد و راحتتر غذا بخورد.
جلوگیری از کاهش وزن کودک هنگام دندان درآوردن
کاهش وزن جزئی در زمان رویش دندانها، به دلیل درد و بیقراری، طبیعی است. اما با افزودن مواد مغذی و پرکالری به غذای مفید برای دندان درآوردن، میتوانید تا حد زیادی از لاغری بیش از حد کودک جلوگیری کنید.
۱. افزودن چربیهای سالم برای افزایش انرژی
برای افزایش کالری غذای کودک بدون زیاد کردن حجم آن، میتوانید مقداری چربی سالم اضافه کنید. هر ۱ گرم روغن حدود ۹ کالری انرژی دارد و انرژی زیادی به کودک میدهد. اضافه کردن یک تا دو قاشق مرباخوری روغن مایع یا کره آبشده به سوپ یا فرنی کودک، راهی عالی برای مقوی کردن غذای اوست. این کار همچنین باعث نرم شدن غذا میشود و بلع آن را برای کودک آسانتر میکند.
۲. پروتئین برای رشد و تقویت
- پروتئین برای رشد و نمو کودک ضروری است. میتوانید مقداری گوشت مرغ، ماهی، گوسفند یا گوساله را به صورت تکهای کوچک، چرخکرده یا پوره شده به غذای کودک اضافه کنید.(گوشت کبابی برای دندان نوزاد بسیار مقوی و مناسب است)
- حبوبات مانند نخود، لوبیا، عدس و ماش نیز منابع عالی پروتئین هستند. زمانی که کودک ۹ ماهه شد، میتوانید حبوبات پخته و له شده را به سوپ او اضافه کنید.
- تخممرغ نیز سرشار از پروتئین است. میتوانید زرده تخممرغ آبپز را به پوره سیبزمینی یا سوپ کودک اضافه کنید. برای کودکان زیر یک سال، فقط زرده تخممرغ توصیه میشود.
۳. آرد مقوی خانگی: منبع انرژی و پروتئین
میتوانید یک آرد مقوی خانگی سرشار از پروتئین و انرژی تهیه کنید. نسبت استفاده از غلات و حبوبات در این آرد ۲ به ۱ است (یعنی ۴ قسمت غلات مثل برنج یا گندم و ۲ قسمت حبوبات مثل لوبیا، سویا یا نخود).
طرز تهیه آرد مقوی:
- غلات و حبوبات را تمیز بشویید.
- حبوبات را در تابه و روی شعله ملایم به مدت ۱۵ تا ۳۰ دقیقه تفت دهید.
- غلات را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه تفت دهید.
- غلات و حبوبات را به خوبی آسیاب کرده و سپس از الک بسیار ریز رد کنید.
- آرد آماده است. آن را در ظرف دربسته و در جای خشک تا ۴ ماه نگهداری کنید. هنگام تهیه سوپ یا فرنی، از این آرد استفاده کنید.
۴. عصاره استخوان: سرشار از املاح و مواد مغذی
اضافه کردن عصاره قلم گوسفند یا گاو به غذای کودک، آن را سرشار از املاح و مواد معدنی میکند. میتوانید قلم استخوان را مستقیماً در سوپ یا آش کودک بیندازید، یا عصاره آن را جداگانه تهیه کنید:
طرز تهیه عصاره استخوان:
قلم گوساله را دو ساعت در آب بجوشانید. عصاره به دست آمده را میتوانید تا دو ماه در فریزر یا ۴ روز در یخچال نگهداری کنید و در هر وعده غذایی کودک، ۲ قاشق غذاخوری از آن اضافه کنید.
۵. سبزیجات: منبع ویتامینها و املاح
- ویتامینها و املاح برای رشد و سلامتی کودک ضروری هستند.
- سبزیهای برگ سبز مانند اسفناج، جعفری و گشنیز، آهن مورد نیاز بدن کودک را تأمین میکنند. (برای کودکان زیر یک سال از اسفناج خودداری کنید).
- سبزیهای زرد و نارنجیرنگ مانند کدو حلوایی، هویج و گوجهفرنگی، ویتامین A لازم برای رشد کودک را فراهم میکنند.
۶. پودر جوانه غلات و حبوبات: کمک به هضم و تأمین ویتامینها
پودر جوانه غلات و حبوبات (مانند گندم، ماش یا عدس) علاوه بر غنی بودن از ویتامینهای B و C، به هضم غذای کودک نیز کمک میکند.
طرز تهیه پودر جوانه:
- گندم، ماش یا عدس را به مدت ۲ تا ۳ روز خیس کنید.
- آن را در سینی تمیز پهن کرده و یک پارچه تمیز و مرطوب روی آن قرار دهید. هر روز پارچه را مرطوب کنید.
- پس از سبز شدن جوانهها، میتوانید آنها را مستقیماً به سوپ یا آش کودک اضافه کنید، یا برای تهیه پودر، خشک کرده و آسیاب کنید.
- پودر جوانه را در شیشه دربدار تا ۲ هفته در یخچال نگهداری کنید و هر بار مقداری از آن را به غذای کودک اضافه نمایید.
نکات کلیدی برای غذا دادن به کودک در دوران دندان درآوردن
- صبح ناشتا، پوره نارگیل به کودک بدهید.
- کره بادامزمینی را به غذای کودک اضافه کنید (با احتیاط در مورد آلرژی).
- اگر کودک شیر نمیخورد، با شیر مادر یا شیر خشک برایش فرنی و شیربرنج تهیه کنید.
- مغزها را آسیاب کرده و در سوپ کودک بریزید.
- پودر جوانه غلات و حبوبات را به ماست اضافه کنید و به کودک بدهید.
- غذاهای سرشار از کلسیم و ویتامین D (مانند شیر، ماست، پنیر، ماهیهای چرب، زرده تخممرغ) به کودک بدهید تا دندانهای محکم و سالمی داشته باشد.
- بیسکویتهای ترد، موز یخزده، تکههای بزرگ سیب، هویج منجمد و خیارشورهای ترد (با نظارت کامل) میتوانند برای گاز زدن و تسکین لثههای کودک مناسب باشند.
- مقداری جو پخته و آب آن را به مقدار کم به کودکی که تازه دندان درآورده بدهید.
- وقتی چهار دندان اول کودک در میآید، او تنها میتواند گازهای کوچکی بگیرد. از غذادهندههای توری کوچک (مشابه پستانک) استفاده کنید. تکههای میوه را داخل توری قرار داده و به دست کودک بدهید تا گاز بزند. این روش از خطر خفگی کودک جلوگیری میکند.
با رعایت این نکات، میتوانید دوران دندان درآوردن کودک را به تجربهای راحتتر و کمدردتر برای او تبدیل کنید و از تامین مواد مغذی لازم برای رشد و سلامت دندانهایش مطمئن شوید.
