دوران نوپایی (۲ تا ۵ سالگی) یکی از حیاتیترین مراحل برای سلامت دهان و دندان کودک است. در این سن، دندانهای شیری کامل میشوند و پایههای سلامت دندانهای دائمی گذاشته میشود. بسیاری از والدین تصور میکنند چون دندانهای شیری میریزند، نیاز به مراقبت جدی ندارند؛ اما پوسیدگی دندان شیری میتواند باعث درد، عفونت و کج شدن دندانهای دائمی شود.
در این مقاله، بر اساس توصیههای آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا (AAPD) و پروتکلهای دندانپزشکی کشور، تمام نکاتی که برای محافظت از لبخند کودک خود نیاز دارید را بررسی میکنیم.
اصول صحیح مسواک زدن برای کودکان ۲ تا ۵ سال
شکلگیری عادت مسواک زدن در این سن چالشبرانگیز اما ضروری است. کودک در این سن استقلالطلب است، اما مهارت حرکتی کافی برای تمیز کردن کامل دندانها را ندارد.
تکنیک درست مسواک زدن
-
-
زاویه ۴۵ درجه: مسواک را با زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه نگه دارید.
-
حرکات دایرهای: به جای حرکت خشن رفت و برگشتی، از حرکات نرم و دایرهای کوچک استفاده کنید تا مینای دندان آسیب نبیند.
-
تمام سطوح: سطوح بیرونی، داخلی و سطوح جونده دندانها را تمیز کنید.
-
زبان: مسواک زدن روی زبان را فراموش نکنید تا باکتریهای ایجادکننده بوی بد دهان از بین بروند.
-
انتخاب خمیردندان و مقدار آن
برای کودکان بالای ۲ سال که قادر به تف کردن (Spit out) محتویات دهان هستند، استفاده از خمیردندان حاوی فلوراِید توصیه میشود.(برای مطالعه بیشتر: خمیر دندان کودکان باید چه خصوصیاتی داشته باشند؟)
⚠️ نکته
مقدار خمیردندان برای کودکان ۲ تا ۳ سال باید به اندازه یک دانه برنج باشد. برای کودکان ۳ تا ۶ سال، این مقدار به اندازه یک نخود فرنگی افزایش مییابد.
۲. استفاده از نخ دندان: از چه زمانی شروع کنیم؟
بسیاری از والدین میپرسند: “آیا دندان شیری هم نخ دندان میخواهد؟” پاسخ قطعی بله است.
زمانی که دندانهای کودک (مخصوصاً دندانهای آسیاب انتهایی) به هم میرسند و تماسی بین آنها ایجاد میشود، مسواک دیگر قادر به تمیز کردن فضای بین آنها نیست.
-
ابزار مناسب: استفاده از نخ دندانهای دستهدار (Floss Picks) برای والدین راحتتر از نخ دندان معمولی است.
-
تکرار: حداقل یک بار در روز (ترجیحاً شبها قبل از خواب) بین دندانهایی که با هم تماس دارند را نخ بکشید.
۳. نقش حیاتی تغذیه در سلامت دندان کودک
باکتریهای دهان از قند موجود در غذا تغذیه میکنند و اسید تولید میکنند. این اسید مینای دندان را ضعیف کرده و باعث پوسیدگی میشود.
بدترین دشمنان دندان کودک
-
خوراکیهای چسبنده: پاستیل، لواشک، و گز که به دندان میچسبند و بزاق نمیتواند آنها را بشوید.
-
آبمیوههای صنعتی: حتی انواع طبیعی نیز قند بالایی دارند. مصرف آنها را محدود کنید.
-
میانوعدههای مکرر (Rizing): اگر کودک مدام در حال ریزهخواری باشد، محیط دهان فرصت پیدا نمیکند اسید را خنثی کند.
بهترین دوستان دندان کودک
-
پنیر و ماست: کلسیم بالا و کمک به خنثیسازی اسید دهان.
-
سیب و هویج: بافت ترد آنها به تمیز شدن مکانیکی دندان کمک میکند.
-
آب: بهترین نوشیدنی برای رفع تشنگی و شستشوی دهان.(بیشتربدانید: 20 غذای معجزه آسا برای سلامت دندان کودکان)
۴. فلوراید تراپی و ویزیتهای دندانپزشکی
طبق توصیه دندانپزشکان، چکاپهای دندانپزشکی باید هر ۶ ماه یکبار انجام شود.
فلوراید تراپی (Fluoride Varnish) چیست؟
در مطب دندانپزشکی، ژل یا وارنیش فلوراِید با غلظت بالا روی دندانهای کودک زده میشود. این کار مینای دندان را در برابر اسید مقاوم کرده و حتی میتواند پوسیدگیهای بسیار ریز و اولیه را متوقف کند. برای کودکان بالای ۲ سال، معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یکبار توصیه میشود.
فیشور سیلانت (شیارپوش)
با رویش دندانهای آسیاب (معمولاً کمی دیرتر از ۲ سالگی)، دندانپزشک ممکن است شیارهای عمیق دندان را با مواد همرنگ دندان بپوشاند تا از گیر کردن غذا و پوسیدگی جلوگیری کند. برای اطلاعات بیشتر با این روش کلیک کنید: فیشورسیلانت در اصفهان
۵. ترک عادات مخرب دهانی
سنین ۲ تا ۴ سالگی زمان طلایی برای ترک عاداتی است که میتواند ساختار فک را تغییر دهد.
-
مکیدن شست یا پستانک: اگر این عادت بعد از ۳ سالگی ادامه یابد، میتواند باعث جلوزدگی دندانها (Open Bite) و تنگی فک بالا شود.
-
دندانقروچه (Bruxism): در کودکان رایج است و اغلب به دلیل استرس یا آلرژی رخ میدهد. اگر سایش دندانها شدید است، با دندانپزشک مشورت کنید.
-
شیشه شیر شبانه: هرگز اجازه ندهید کودک با شیشه شیر یا آبمیوه بخوابد. تجمع قند در طول شب باعث “پوسیدگی شیشه شیر” میشود که بسیار مخرب است.
سخن پایانی
سرمایهگذاری روی سلامت دندانهای کودک ۲ ساله شما، هدیهای است که تا پایان عمر همراه او خواهد بود. با رعایت روتین منظم مسواک زدن، تغذیه سالم و چکاپهای دورهای، لبخندی زیبا و بدون درد را به فرزندتان هدیه دهید.
آیا زمان چکاپ دندانهای کودکتان فرا رسیده است؟ همین حالا برای نوبتدهی آنلاین اقدام کنید.
سوالات متداول
۱. اگر کودک من اجازه مسواک زدن نمیدهد چه کنم؟
این یک چالش طبیعی است. سعی کنید مسواک زدن را به بازی تبدیل کنید، اجازه دهید او دندانهای شما را مسواک بزند، یا از مسواکهای برقی با طرح شخصیتهای کارتونی استفاده کنید.
۲. آیا خمیردندان بزرگسالان برای کودکان مضر است؟
بله، معمولاً میزان فلوراید و طعم تند آن برای کودکان مناسب نیست. حتماً از خمیردندان مخصوص کودکان استفاده کنید.
۳. اولین دندان دائمی چه زمانی در میآید؟
معمولاً در سن ۶ سالگی، اما مراقبت از دندانهای شیری در سن ۲ تا ۵ سالگی، فضا را برای رویش صحیح آنها حفظ میکند.
